Fale upałów stają się coraz częstsze i bardziej intensywne. Choć nie powodują spektakularnych zniszczeń jak huragany czy powodzie, każdego roku odpowiadają za tysiące przedwczesnych zgonów. Wraz z postępującymi zmianami klimatu ryzyko związane z ekstremalnym gorącem będzie rosło. Sprawdź, dlaczego wysokie temperatury są tak niebezpieczne dla organizmu i jak zadbać o bezpieczeństwo swoje oraz bliskich.
Ekstremalne upały – cichy zabójca XXI wieku
Kiedy myślimy o katastrofach naturalnych, zwykle wyobrażamy sobie powodzie, tornada czy pożary lasów. Tymczasem to właśnie ekstremalne upały są jedną z najgroźniejszych przyczyn zgonów związanych z pogodą. Problem polega na tym, że skutki wysokich temperatur są mniej widoczne, a wiele przypadków śmierci wywołanych przegrzaniem organizmu nie jest oficjalnie klasyfikowanych jako konsekwencja upałów.
Według ekspertów zmiany klimatu sprawiają, że fale gorąca występują częściej, trwają dłużej i osiągają coraz wyższe temperatury. Coraz częściej pojawiają się również w regionach, które dotąd nie były przygotowane na tak ekstremalne warunki.
Dlaczego klimat powoduje coraz większe fale upałów?
Wzrost średniej temperatury Ziemi zwiększa prawdopodobieństwo występowania rekordowych upałów. Naukowcy podkreślają, że praktycznie każda współczesna fala gorąca nosi ślady wpływu zmian klimatycznych, które zwiększają zarówno jej intensywność, jak i czas trwania.
Niebezpieczne są zwłaszcza tzw. kopuły ciepła (heat dome). To sytuacja, gdy układ wysokiego ciśnienia zatrzymuje gorące powietrze nad jednym obszarem przez wiele dni. Powietrze nagrzewa się coraz bardziej, a temperatura oraz wilgotność osiągają wyjątkowo wysokie wartości.
Wilgotność powietrza zwiększa zagrożenie
Sama wysoka temperatura nie zawsze jest największym problemem. Równie istotna jest wilgotność powietrza.
Organizm chłodzi się poprzez parowanie potu. Gdy powietrze jest bardzo wilgotne, pot odparowuje znacznie wolniej, przez co ciało traci możliwość skutecznego oddawania ciepła. W takich warunkach nawet osoby młode i zdrowe mogą doświadczyć przegrzania organizmu.
Dlatego meteorolodzy coraz częściej zwracają uwagę nie tylko na temperaturę powietrza, ale także na temperaturę mokrego termometru (wet-bulb temperature), która uwzględnia jednocześnie temperaturę i wilgotność.
Jak upał wpływa na organizm człowieka?
Podczas wysokich temperatur serce musi pracować znacznie intensywniej, aby odprowadzić nadmiar ciepła. Organizm zwiększa produkcję potu, co prowadzi do utraty wody i elektrolitów.
Skutkami mogą być:
- odwodnienie,
- spadek ciśnienia,
- zaburzenia pracy serca,
- problemy z oddychaniem,
- pogorszenie funkcji nerek,
- udar cieplny.
Dodatkowym zagrożeniem są rozgrzane nawierzchnie – asfalt czy chodniki mogą powodować bolesne oparzenia już po krótkim kontakcie.
Objawy wyczerpania cieplnego
Pierwszym sygnałem ostrzegawczym często są bolesne skurcze mięśni. Następnie mogą pojawić się:
- silne pragnienie,
- obfite pocenie się,
- zawroty głowy,
- ból głowy,
- nudności lub wymioty,
- osłabienie,
- chłodna, wilgotna skóra.
W takiej sytuacji należy jak najszybciej przenieść poszkodowaną osobę do chłodnego miejsca, podać wodę, zdjąć zbędną odzież i schładzać organizm mokrymi ręcznikami lub chłodną wodą.
Udar cieplny to stan zagrożenia życia
Najgroźniejszą konsekwencją przegrzania jest udar cieplny. Dochodzi do niego wtedy, gdy organizm przestaje skutecznie regulować temperaturę.
Objawy obejmują:
- dezorientację,
- zaburzenia świadomości,
- bardzo szybkie tętno,
- gorącą skórę,
- utratę przytomności,
- brak reakcji na bodźce.
W przypadku podejrzenia udaru cieplnego należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe i rozpocząć intensywne chłodzenie organizmu, najlepiej przy użyciu zimnej wody lub okładów z lodu przykładanych do szyi, pachwin i pach.
Skutki upałów wykraczają poza przegrzanie
Coraz więcej badań pokazuje, że długotrwałe przebywanie w wysokiej temperaturze wpływa niemal na cały organizm. Upały zwiększają ryzyko chorób układu krążenia, przewlekłych chorób nerek oraz problemów psychicznych.
Eksperci zauważają również, że wysokie temperatury mogą pogarszać jakość snu, zwiększać poziom stresu, a nawet wpływać na wzrost agresji i zachowań przemocowych. Szczególnie niebezpieczne są gorące noce, które nie pozwalają organizmowi odpowiednio się zregenerować.
Jak przygotować się na falę upałów?
Przed nadejściem wysokich temperatur warto odpowiednio przygotować dom i codzienne funkcjonowanie.
Najważniejsze zasady to:
- zasłanianie okien roletami lub zasłonami ograniczającymi nagrzewanie pomieszczeń,
- uszczelnienie okien i drzwi, aby ograniczyć napływ gorącego powietrza,
- regularne picie wody i uzupełnianie elektrolitów,
- unikanie wysiłku fizycznego w najgorętszych godzinach dnia,
- korzystanie z klimatyzowanych miejsc publicznych, jeśli w domu jest zbyt gorąco,
- sprawdzanie stanu zdrowia osób starszych, samotnych oraz przewlekle chorych.
W dłuższej perspektywie pomocne są także rozwiązania poprawiające odporność budynków na wysokie temperatury, takie jak lepsza izolacja, zacienienie okien czy jasne, odbijające promienie słoneczne dachy.
Upały będą coraz większym wyzwaniem
Zmiany klimatu sprawiają, że ekstremalne temperatury przestają być rzadkim zjawiskiem. Odpowiednie przygotowanie, szybkie rozpoznawanie objawów przegrzania oraz troska o osoby najbardziej narażone mogą uratować zdrowie, a nawet życie. W obliczu coraz częstszych fal upałów świadomość zagrożeń staje się jednym z najważniejszych elementów ochrony przed skutkami zmieniającego się klimatu.
Dodaj komentarz
Komentarze